Búp sen xanh
Chưa bao giờ tôi được đọc một cuốn sách rất hay nói về tuổi thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh như vậy. Bước xen xanh là cuốn tiểu thuyết có văn chương với những trang văn xúc động, mô tả cuộc sống thời thơ ấu của một cậu bé học sinh ở vùng xứ nghệ trong một gia đình nề nếp nho giáo. Tác giả đã làm sống dậy không khí cả một vùng nghệ an giàu truyền thống yêu nước, nuôi dưỡng ý chí của một nhân cách rất lớn, một vị lãnh tụ vĩ đại sau này.
Bước xen xanh đã dựng lại quảng đời niên thiếu của bác Hồ một cách công phuôn, thể hiện quá trình hình thành tính cách của một bậc phỉ nhân mà tầm tư tưởng đã vượt ra ngoài biên giới quốc gia, được cả thế giới ngưỡng mộ. Bước xen xanh cũng được làm sống lại những nét sinh hoạt văn hóa truyền thống của dân tộc, đó là tính hiếu học, tinh thay cho, tình làng nhễ sớm. Những sinh hoạt văn nghệ dân gian như hát phường vải, múa đèn, hát sẫm cũng được khắc họa rõ nét.
Bằng vốn tư liệu phong phú và chân thực, đi sâu khai thác nhiều chi tiết điển hình, tác giả đã đem đến cho bàn đọc những trang tiểu thuyết hấp dẫn đến xuyến sao. Chuyện Cậu Côn ngồi nghe ba ngoại kể về thân phận người cha mù côi của mình, được ông ngoại nhận làm con nuôi và gã con gái cho là một trong những trang ý nghĩa của quyển tiểu thuyết. Cụ Nguyễn sinh sát học rất giỏi, tuy đã ghi danh bảng vàng, nhưng vẫn cảnh cánh trong lòng nỗi đau nước mất nhà tan.
Đối với ông, cứu nước chỉ còn con đường làm quang thanh liêm để bảo vệ dân, nhưng ngay cả điều đó cũng không thực hiện được. Ông đành quay về dạy học và làm thuốc trị bệnh để cứu người. Ông đã gửi gắm niềm tin vào đứa con trai, hy vọng Nguyễn sinh côn sẽ thay ông thực hiện lý tưởng tìm đường cứu nước.
Ông rất chăm lo giáo dục con, khích lệ con thực hiện hoài bảo lớn lao. Nước mất, con lo tìm đường cứu nước, cha rất mừng. Con đi vì mục đích lớn, con có thể thực hiện được cái điều mà cả cha và lớp người như cha phải bỏ tay.
Qua ngồi bút của Sơn Tùng, bác hồ thời niên thiếu hiện lên với nét thông minh hơn người, bản lĩnh độc đáo nhưng không phải là thần đồng bẩm sinh, mà là quá trình tự rèn luyện, học tập, tu dưỡng, tiếp thu tinh hoa của dân tộc. Và thật khó mà quên đi được cục mốc ngày bác ra đi tìm đường cứu nước, ngày 5 tháng 6 năm 1911. Anh nghe tiếng còi tàu nhọn hoát khoang vào không gian nhước nhối, anh bước sải chân vội vã xuống tàu, gương mặt người con gái Sài Gòn chập trờn trước mắt anh như một búp sen quê hương, và cả khuôn mặt Việt Nam chán lấy trái tim anh.
Tiểu thuyết ấy đã góp phần tích cực vào sự nghiệp giáo dục, động viên thế hệ trẻ Việt Nam, nâng cao tinh thần trách nhiệm với vận mệnh của tổ quốc, rèn luyện bản thân, trở thành người có phẩm cách lớn. Nhiều năm trở lại đây, cuốn tiểu thuyết nổi tiếng này được đưa vào tủ sách vàng của nhiều nhà xuất bản, được in đi in lại nhiều lần, được dịch sang tiếng Anh và được in song ngữ. Làng thang qua những vị hè, những nhà sách lớn hay những quầy sách nhỏ, đâu đâu ta cũng thấy được cuốn sách này như một điều để nhìn thấy bác.
Qua tiểu thuyết ấy, chúng ta được tác giả đưa vào hiện thực cuộc đời của một vị chủ tịch nước kính mến, rung động rơi nước mắt. Nhất là đêm chi ly khi người con từ biệt cha ra đi để tìm một con đường cho chính mình và cho dân tộc mình. Một cuộc đời trọn vẹn lý tưởng và dấn thân.